Tối 23/9 vừa qua, FIFA đã tổ chức các cuộc thảo luận về việc mở rộng VCK World Cup lên 64 đội vào năm 2030, sau khi nhận được đề xuất chính thức từ Nam Mỹ.
Giải đấu đầu tiên với 48 đội sẽ diễn ra ở Bắc Mỹ vào mùa hè năm sau. Liệu một giải đấu 64 đội có thực sự xảy ra? Tốc độ của việc mở rộng này dường như khó tin. Nhưng nhiều nhân vật có tầm ảnh hưởng đang rất nghiêm túc trong việc biến ý tưởng này thành hiện thực.
Ai hào hứng?
Sự mở rộng này thực sự mang tính cách mạng đến mức nào? Sau khi tăng từ 16 lên 24 đội vào năm 1982, và rồi áp dụng cấu trúc 32 đội vào năm 1998, đề xuất lần này sẽ khiến giải đấu tăng gấp đôi quy mô chỉ trong 8 năm. Ba mươi hai đội vào năm 2022. Bốn mươi tám đội vào năm 2026. Sáu mươi bốn đội vào năm 2030.
World Cup 2026, được tổ chức tại Mỹ, Canada và Mexico, đã được dự kiến sẽ có kỷ lục 104 trận đấu – một giải đấu 64 đội sẽ có hơn 30% số quốc gia thành viên của FIFA tham gia tranh tài. Phiên bản 2030 sẽ diễn ra trên khu vực địa lý lớn nhất trong lịch sử giải đấu – vai trò đồng chủ nhà chính sẽ thuộc về Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Morocco, và lễ kỷ niệm 100 năm sẽ chứng kiến các trận đấu vòng bảng được tổ chức tại Argentina, Uruguay và Paraguay.
Uruguay, Argentina và Paraguay muốn tổ chức nhiều trận hơn
Tuy nhiên, các quốc gia Nam Mỹ này muốn nhiều hơn thế… Sẽ có người đặt câu hỏi ai muốn điều đó xảy ra – và tại sao? Câu trả lời cho vế đầu tiên rất đơn giản. CONMEBOL và các quốc gia thành viên đang thúc đẩy ý tưởng này. Hiện tại, có tới bảy trong số 10 đội của Nam Mỹ có thể đủ điều kiện tham dự World Cup năm sau.
Các quy định của FIFA về việc đăng cai tổ chức giải đấu quy định rằng một châu lục chỉ có thể đăng cai World Cup một lần sau mỗi ba kỳ. Vì vậy, chỉ với việc tổ chức ba trận đấu vào năm 2030, Nam Mỹ sẽ bị “khóa cửa” không được đăng cai cho đến ít nhất là năm 2042.
Điều này có nghĩa là châu lục phát cuồng vì bóng đá này sẽ chỉ tổ chức World Cup một lần duy nhất (Brazil vào năm 2014) trong vòng 64 năm. Theo đề xuất của CONMEBOL, một kỳ World Cup 64 đội sẽ chứng kiến nhiều trận đấu vòng bảng hơn diễn ra trên khắp châu lục vào năm 2030 – đã có ý kiến cho rằng Argentina, Uruguay và Paraguay mỗi nước có thể đăng cai toàn bộ một bảng đấu.
Các quan chức FIFA luôn cố gắng nhấn mạnh rằng họ đại diện cho tất cả 211 quốc gia thành viên, chứ không chỉ 50 quốc gia thường xuyên tham dự World Cup. Bằng cách mở rộng giải đấu lên 64 đội, một nửa số thành viên của họ sẽ có hy vọng thực tế để tham gia tranh tài.
Ai phản đối?
Sự nhiệt tình nhất trí của Nam Mỹ không được phản ánh trên khắp phần còn lại của thế giới bóng đá. Chủ tịch UEFA và Phó Chủ tịch FIFA Aleksander Ceferin đã công khai sự phản đối của mình từ tháng 4 – một quan điểm không thay đổi trong suốt 5 tháng qua.
“Đề xuất này có lẽ còn gây ngạc nhiên cho tôi hơn cả các bạn,” ông nói với các phóng viên tại cuộc họp thường niên của UEFA ở Serbia. “Đây là một ý tưởng tồi. Nó không tốt cho bản thân World Cup và cũng không tốt cho vòng loại của chúng tôi.”
Đồng nghiệp ở Bắc Mỹ của ông, Chủ tịch CONCACAF Victor Montagliani, cũng có quan điểm tương tự, tin rằng đề xuất mở rộng sẽ diễn ra quá nhanh. “Đây không phải là một ý tưởng hay,” ông nói. “Chúng ta còn chưa đá trận bóng nào cho thể thức 48 đội. Họ có thể nghiên cứu tất cả những gì họ muốn, nhưng điều này có vẻ không đúng.”
Một vấn đề khác là liệu chất lượng chuyên môn trên sân có bị ảnh hưởng bởi sự chênh lệch lớn giữa các đội hàng đầu và các đội yếu nhất của giải đấu. Ví dụ, theo bảng xếp hạng FIFA, đội xếp hạng 64 trên thế giới là Burkina Faso, một quốc gia chưa từng lọt vào World Cup hay vô địch Cúp bóng đá châu Phi, và trong hai tháng gần nhất đã thua Tanzania (hạng 107), Madagascar (hạng 108) và Mauritania (hạng 110).
Lo ngại khán giả không còn mặn mà khi chất lượng giải bị pha loãng
Ngoài trải nghiệm của người hâm mộ, các vấn đề về tính cạnh tranh sẽ có tác động lớn đến bản quyền truyền hình, nguồn thu lớn nhất của FIFA từ giải đấu. Các trận đấu vòng bảng chiếm phần lớn số trận của giải đấu – ví dụ, với thể thức 48 đội, 72 trong số 104 trận đấu (69,2%) sẽ là các trận vòng bảng. Với thể thức 64 đội, con số đó có thể tăng lên 96 trong số 128 trận – 75%. Nếu các trận đấu này kém tính cạnh tranh, cả các công ty truyền thông và FIFA đều có thể không hài lòng với sản phẩm của giải đấu.
Các liên đoàn lớn cũng đã bày tỏ sự hoài nghi. Một CEO đã nêu ra vấn đề kinh tế – rằng nhiều quốc gia phụ thuộc vào bản quyền truyền hình của vòng loại để tài trợ cho các hoạt động của họ giữa các kỳ World Cup. Nếu giá trị của vòng loại bị giảm sút do giải đấu được mở rộng, hệ quả là các quốc gia này sẽ đối mặt với vấn đề tài chính – một vấn đề phức tạp hơn bởi thực tế là các thỏa thuận được đàm phán rất lâu trước khi thể thức cuối cùng được chốt.
Và cuối cùng, đề xuất này có thể sẽ nhận thêm nhiều chỉ trích từ các nhà hoạt động môi trường, những người đã lên án quyết định tổ chức giải đấu 2030 ở ba châu lục. Họ nói rằng nó vi phạm cam kết của FIFA về việc đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040, và giảm một nửa vào năm 2030. Do việc đi lại và hậu cần, World Cup 2030 đã được dự kiến sẽ có lượng khí thải carbon lớn nhất trong lịch sử giải đấu. Mở rộng giải đấu sẽ làm tăng con số đó.
Khi nào sẽ chốt phương án
Trước câu hỏi về thời điểm, phát ngôn viên của FIFA đã phủ nhận mọi việc đã được định đoạt mà nói rằng cơ quan này có nghĩa vụ phải phân tích bất kỳ đề xuất nghiêm túc nào do các quốc gia thành viên đưa ra. Bất kỳ sự mở rộng nào cũng sẽ cần được Hội đồng FIFA tranh luận và phê duyệt, hội đồng này họp ít nhất hai lần mỗi năm.
Khi đưa ra quyết định này, FIFA trên thực tế đang đi theo lộ trình riêng của mình, bất chấp áp lực không thể tránh khỏi từ các quốc gia ở cả hai phía của cuộc tranh luận. Sẽ rất hợp lý nếu họ theo dõi tính cạnh tranh của World Cup 48 đội vào năm sau – và nếu thể thức vòng loại cần phải đợi sau giải đấu đó mới được hoàn thiện, thì việc một giải đấu mở rộng có thể dẫn đến một quy trình vòng loại được rút ngắn sẽ có lợi cho FIFA. Không phải lần đầu tiên, logic duy nhất quan trọng là logic của FIFA.
Nguồn: Bongdalu