Thất bại 2-3 trước Manchester United tại Emirates phơi bày một vấn đề mang tính hệ thống trong lòng Arsenal suốt mùa giải này: Thiếu thợ săn bàn.
Trong suốt hiệp hai, khi bị dồn vào thế phải rượt đuổi tỷ số, đoàn quân của Mikel Arteta đã cầm bóng vượt trội, ép sân toàn diện nhưng lại bất lực trong việc tạo ra những cơ hội ăn bàn rõ rệt từ các tình huống bóng sống. Arsenal vẫn là một cỗ máy kiểm soát bóng thượng hạng và là nỗi khiếp sợ từ các tình huống cố định, nhưng sự vô hại kỳ lạ trong các pha phối hợp mở đang trở thành một “gót chân Achilles” đáng báo động đối với một đội bóng đang ngự trị trên đỉnh bảng xếp hạng. Nếu không sớm tìm ra lời giải cho bài toán thiếu vắng một ngôi sao tấn công đủ tầm để định đoạt trận đấu, giấc mơ vô địch của “Pháo thủ” có thể sẽ tan vỡ bởi chính sự cùn mòn của họ.
Arsenal lại lo một mùa giải trắng tay
Khoảng trống mênh mông của những ngôi sao
Bóng đá hiện đại đang chứng kiến sự lên ngôi của khái niệm “chiều sâu đội hình” hơn bao giờ hết. Trong kỷ nguyên của năm quyền thay người, các huấn luyện viên có trong tay công cụ để thay đổi cục diện trận đấu theo cách mà trước năm 2020 là điều không tưởng. Hình ảnh Mikel Arteta thực hiện màn thay người đồng loạt bốn cầu thủ trong nỗ lực tuyệt vọng để cứu vãn trận đấu trước Man Utd là minh chứng rõ nét nhất cho sự thay đổi này. Tuy nhiên, đằng sau sự hào nhoáng của một đội hình dày dạn, Arsenal đang đối mặt với một thực tế phũ phàng: họ thiếu vắng một cá nhân kiệt xuất trên hàng công.
Một nghiên cứu học thuật nổi tiếng của cố chuyên gia Garry Gelade, cựu sinh viên Cambridge và là người tiên phong trong lĩnh vực phân tích bóng đá, đã chỉ ra một quy luật thú vị: Chất lượng phòng ngự của một đội bóng thường được quyết định bởi mắt xích yếu nhất của họ, trong khi chất lượng tấn công lại được định đoạt bởi mắt xích mạnh nhất.
Lý thuyết này hoàn toàn có cơ sở thực tiễn. Phòng ngự là trạng thái phản ứng, nơi đối thủ sẽ tập trung khai thác vào vị trí dễ bị tổn thương nhất. Ngược lại, tấn công là trạng thái chủ động, nơi bạn có thể dồn bóng cho ngôi sao sáng nhất của mình để tạo đột biến. Câu hỏi đặt ra cho Arsenal lúc này là: Ai là mắt xích tấn công mạnh nhất của họ?
Nếu loại bỏ các bàn thắng từ chấm phạt đền, tình huống cố định và phản lưới nhà, Arsenal mới chỉ ghi được vỏn vẹn 22 bàn thắng từ bóng sống sau 23 trận đấu mùa này. Đây là một con số gây sốc. Để so sánh, Manchester City (36), Liverpool (28), Manchester United (26), và ngay cả những đội bóng chiếu dưới như Aston Villa, Bournemouth hay Brentford (cùng 24 bàn) đều làm tốt hơn họ. Thậm chí, một Chelsea đầy bất ổn cũng có thành tích ngang bằng. Điều này diễn ra bất chấp việc Arsenal sở hữu một trong những hàng công có nhiều lựa chọn nhân sự nhất Premier League.
Xét về mặt thống kê thuần túy, Leandro Trossard đang là cầu thủ hiệu quả nhất với 9 lần đóng góp trực tiếp vào bàn thắng (5 bàn, 4 kiến tạo). Trossard là một kỹ thuật gia xuất sắc và đã có những khoảnh khắc tỏa sáng quan trọng, nhưng công bằng mà nói, một cầu thủ với phẩm chất của Trossard nên đóng vai trò là một “siêu dự bị” hoặc một phương án xoay tua chất lượng cho một ứng viên vô địch, thay vì là niềm hy vọng số một. Sự thiếu hụt một “đầu tàu” thực thụ đang khiến lối chơi của Arsenal trở nên dễ đoán và thiếu đi tính sát thương trong những thời khắc quyết định.
Sự sa sút của bộ đôi Bukayo Saka và Martin Odegaard chính là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này. Về lý thuyết, đây phải là hai cá nhân kiệt xuất nhất của Arsenal. Saka từng có 25 lần đóng góp vào bàn thắng trong cả hai mùa giải 2022-23 và 2023-24. Mùa trước, dù bị chấn thương hành hạ, con số này vẫn là 16. Nhưng mùa này, anh mới chỉ có 7 lần góp dấu giày vào bàn thắng. Odegaard cũng trải qua biểu đồ đi xuống tương tự: từ 22, xuống 18, rồi 11 và hiện tại chỉ là vỏn vẹn 4 lần đóng góp vào bàn thắng.
Sự suy giảm này không phải là ngẫu nhiên mà nó phản ánh sự đứt gãy trong mối liên kết từng được xem là đáng sợ nhất Premier League. Hai mùa giải trước, cặp đôi Odegaard – Saka là tổ hợp chuyền bóng hiệu quả nhất giải đấu trong việc đưa bóng vào vòng cấm địa. Odegaard ở đỉnh cao phong độ có khả năng kích hoạt năng lực của mọi đồng đội xung quanh, tạo ra sự kết nối đặc biệt với cả Gabriel Martinelli ở cánh đối diện. Nhưng giờ đây, sự ma thuật đó dường như đã biến mất.
Tìm cách giải bóng ma lịch sử
Lịch sử Premier League chưa từng ghi nhận một nhà vô địch nào mà cầu thủ đóng góp bàn thắng nhiều nhất lại có chỉ số thấp như Trossard hiện tại. Trường hợp “khiêm tốn” nhất là Kevin De Bruyne mùa 2020-21 với 18 lần đóng góp, nhưng đó là mùa giải tiền vệ người Bỉ chơi cực hay với 12 pha kiến tạo và giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất năm. Nhìn vào Arsenal hiện tại, thật khó để tưởng tượng bất kỳ ngôi sao tấn công nào của họ có thể lọt vào danh sách rút gọn cho các danh hiệu cá nhân cuối mùa.
Có những nghi ngờ cho rằng hệ thống chiến thuật của Arteta đang kìm hãm sự bùng nổ của các cá nhân. Tuy nhiên, thực tế là ông vẫn bố trí Saka và Odegaard ở những vai trò quen thuộc, nơi họ từng tỏa sáng rực rỡ. Vấn đề có lẽ nằm ở sự thiếu vắng những vệ tinh hỗ trợ đắc lực, những người đóng vai trò chất xúc tác cho lối chơi. Mặc dù Arsenal không thiếu chiều sâu, nhưng sự vắng mặt của Kai Havertz tại Premier League kể từ trận mở màn là một tổn thất lớn hơn nhiều người hình dung. Dù không phải là một tay săn bàn thượng hạng, nhưng khả năng liên kết lối chơi (link-up play) của Havertz tốt hơn hẳn so với Gabriel Jesus, Viktor Gyokeres hay Mikel Merino. Anh là trạm trung chuyển giúp các pha lên bóng trở nên mượt mà và gắn kết hơn.
Bên cạnh đó, một nhân tố quan trọng khác thường bị đánh giá thấp ở mặt trận tấn công là Ben White. Dù Jurrien Timber đang có một mùa giải tốt và mang lại sự đe dọa bất ngờ trong vòng cấm, nhưng hành lang cánh phải của Arsenal chỉ thực sự vận hành trơn tru nhất khi có Ben White. Những pha chồng biên (overlapping runs) không biết mệt mỏi của White chính là chìa khóa để giải phóng không gian cho Saka, cho phép tiền vệ người Anh cắt vào trong để dứt điểm hoặc phối hợp với Odegaard. Bộ ba White – Saka – Odegaard từng hoạt động như một cỗ máy hủy diệt bên cánh phải. Việc Arteta tung White vào sân thay Piero Hincapie và đẩy Timber sang cánh trái trong trận gặp Man Utd cho thấy ông đã nhận ra tầm quan trọng của việc tái thiết lập mối liên kết này.
Cuối cùng, dù phương pháp tiếp cận hiện tại vẫn giúp Arsenal dẫn đầu bảng với khoảng cách 4 điểm và được coi là ứng viên số một cho chức vô địch, nhưng cảm giác bất an vẫn luôn hiện hữu. Để thực sự chạm tay vào chiếc cúp bạc, Arsenal cần một sự bùng nổ mang tính cá nhân, một khoảnh khắc thiên tài phá vỡ mọi hệ thống phòng ngự. Họ cần một cú hích tương tự như chuỗi phong độ thần thánh của Marc Overmars mùa 1997-98 hay Freddie Ljungberg mùa 2001-02.
Những phẩm chất đó vẫn tiềm ẩn trong đôi chân của các ngôi sao tại Emirates, vấn đề là ai sẽ là người đủ bản lĩnh để bước lên và lĩnh xướng hàng công trong giai đoạn nước rút khốc liệt sắp tới. Nếu không ai làm được điều đó, sự thống trị về kiểm soát bóng của Arsenal sẽ chỉ là một vẻ đẹp mong manh và dễ vỡ trước những đối thủ thực dụng.
Nguồn: Bongdalu